Staand en lopend werk: wat moet u als werkgever regelen?

“Hoeveel uur mag iemand staan?” Het is de vraag die het vaakst gesteld wordt, en het is de verkeerde vraag. Er is geen wettelijke urenlimiet voor staand of lopend werk, en die komt er ook niet.

De betere vraag is de vraag die een inspecteur stelt: kunt u laten zien dat u de belasting kent, dat u de bron heeft aangepakt, en dat u heeft gecontroleerd of het werkt?

Waar het misverstand vandaan komt

Er circuleert een bekende vuistregel: niet langer dan één uur aaneengesloten staan, en niet meer dan vier uur per werkdag in totaal. Die richtlijn is er, en hij is bruikbaar. Maar hij heeft een andere status dan mensen denken.

Er zijn drie dingen die door elkaar lopen:

	Wat het is	Status
Wettelijke plicht	De fysieke belasting mag geen gevaar opleveren; u beoordeelt en beheerst het risico	Verplicht, en handhaafbaar
Risicosignaal	Langer dan één uur achtereen stilstaan geldt als “langdurig stilstaan”	Voorlichting, geen norm
Ergonomische richtlijn	De 1-uur/4-uur-verhouding	Deskundig advies, geen wettelijk maximum

Praktisch betekent dat: iemand die 55 minuten stilstaat is niet automatisch veilig bezig, en iemand die incidenteel langer dan een uur staat is niet in overtreding. Het gaat om de totale blootstelling, de afwisseling en de maatregelen die u heeft genomen.

Voor lopend werk bestaat evenmin een limiet. Lopen is dynamischer dan stilstaan en is vaak juist een gunstige afwisseling. Maar veel lopen kan wél zware belasting zijn — door tempo, afstand, trappen, harde of ongelijke vloeren, dragen tijdens het lopen, of weinig herstelmomenten.

Wat de wet dan wél van u vraagt

De verplichting is geen los artikel maar een keten. Deze bepalingen zijn voor staand en lopend werk het meest relevant:

• Arbowet artikel 3 — zorg voor veiligheid en gezondheid, en organiseer het werk zo dat schade wordt voorkomen. Pak risico’s zoveel mogelijk bij de bron aan.
• Arbowet artikel 5 — leg risico’s, bestaande maatregelen en bijzondere groepen schriftelijk vast in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), met een plan van aanpak erbij.
• Arbowet artikel 8 — informeer en instrueer, en houd toezicht of het ook echt zo gebeurt.
• Arbowet artikel 18 — bied periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek aan dat gericht is op de risico’s van het werk.
• Arbobesluit artikel 5.2 — organiseer arbeid, werkplek en werkmethode zo dat fysieke belasting geen gevaar oplevert. Dit is het centrale voorschrift.
• Arbobesluit artikel 5.3 — kan voorkomen redelijkerwijs niet, beperk dan zoveel mogelijk, en beoordeel in de RI&E onder meer inspanning, werkomgeving en taak.
• Arbobesluit artikel 5.4 — richt werkplekken in volgens ergonomische beginselen: werkhoogte, reikafstand, steun- en zitmogelijkheden.

Er staat in de Arboregeling geen aparte grenswaarde voor langdurig staan of lopen. De verplichting zit dus in de beoordeling en de maatregelen, niet in een getal.

Wat er in uw RI&E moet staan

“Staand werk: ja” is geen beoordeling. Wie de fysieke belasting serieus in kaart brengt, legt per functie vast:

• hoeveel uur er per dienst staand wordt gewerkt, en hoeveel daarvan aaneengesloten
• de houding en de taak — stilstaan aan een lijn is iets anders dan lopen door een magazijn
• loopafstand, tempo en het soort ondergrond
• of er lasten worden gedragen, geduwd of getild tijdens het staan of lopen
• welke herstelmogelijkheden er zijn: kan iemand kort zitten, lopen, afwisselen?
• welke schoenen verplicht zijn

Een te dunne RI&E herkent u hieraan: fysieke belasting staat er als categorie in maar wordt nergens inhoudelijk beoordeeld, en in het plan van aanpak staat als maatregel “nader onderzoeken” — zonder eigenaar en zonder termijn. Dat is geen maatregel.

De volgorde is niet vrij te kiezen

De aanpak van fysieke belasting kent een vaste volgorde, en die is bindend:

1. Technisch — verander de bron of de werkplek. Werkhoogte, ondergrond, een zit-stakruk, de indeling van de looproute, materiaal binnen handbereik.

2. Organisatorisch — verander de duur van de blootstelling. Taakroulatie die de belasting echt verandert, pauzeritme, planning, bezetting.

3. Persoonsgebonden — pas als de eerste twee redelijkerwijs zijn benut. Schoeisel, persoonlijke ondersteuning, gerichte begeleiding.

Beginnen bij stap 3 is de meest gemaakte fout. Een houdingscursus of een schoenadvies is geen vervanging voor een werkplekaanpassing die redelijkerwijs mogelijk is. Een inspecteur die dat ziet, ziet een werkgever die de goedkoopste route heeft gekozen.

Waar de Arbeidsinspectie op let

Niet alleen op de map. De inspectie kijkt of hulpmiddelen er niet alleen zijn maar ook gebruikt worden, of taakroulatie werkelijk plaatsvindt, en of maatregelen effect hebben gehad.

Dat laatste wordt onderschat: een maatregel die is ingevoerd maar nooit geëvalueerd, is in de praktijk een halve maatregel.

Sinds 1 juli 2026 is bovendien de plicht om de ondernemingsraad of de betrokken werknemers te raadplegen over het arbobeleid explicieter en concreter beschreven.

De toets in één minuut

Kunt u van uw zwaarst belaste functie in één minuut uitleggen:

1. wat het risico is,
2. welke bronmaatregel u heeft gekozen,
3. wie die uitvoert,
4. en wanneer u evalueert?

Kan dat, dan staat uw beleid waarschijnlijk ook overeind buiten de ordner. Kan dat niet, dan weet u waar het gat zit.

Waar wij in dit rijtje staan

Wij zijn stap drie. Een aanmeetdag op locatie vervangt geen ergonomische werkplek en geen werkbare planning — en het zou onjuist zijn om te doen alsof dat wel kan. Wat wij toevoegen zit in de persoonsgebonden laag: in kaart brengen wie in uw organisatie de zwaarste belasting draagt, en gericht ondersteunen wie dat nodig heeft, met een meting vooraf en opvolging in de eerste twaalf weken.

Dat levert ook iets op voor uw dossier: een onderbouwde beoordeling per deelnemer, en totalen per afdeling waarmee u kunt laten zien dát u de belasting kent.

Wat er volgens onderzoek werkt tegen de belasting van staand werk — en wat niet — staat in Langdurig staand werk: wat helpt er echt?

Bronnen

• Arbeidsomstandighedenwet, artikelen 3, 5, 8, 12, 13, 14, 14a en 18.
• Arbeidsomstandighedenbesluit, artikelen 5.2 tot en met 5.5.
• Arboportaal (Ministerie van SZW), Staand werk en Fysieke belasting.
• NEN-ISO 11226, beoordeling van statische werkhoudingen.
• EU-OSHA, Prolonged standing at work.
• Nederlandse Arbeidsinspectie, handhaving fysieke belasting.

Deze tekst is algemene voorlichting, geen juridisch advies. Juridische stand gecontroleerd tot 14 augustus 2026.